مۇنبەر خەۋەر تېرمىنالى مەخسۇس سەھىپە دېھقانلار تورى يانفون گېزىتى ئۈندىدار سالونى
    مۇھاكىمە مۇنبىرى

    دائىم قوللىنىلىدىغان تەرجىمە ماھارەتلىرى

    ئامانگۈل2017-07-12 18:36:53شىنجاڭ گېزىتى

     تەرجىمە بىر تىلدىكى ئۇچۇرنى يەنە بىر تىلدىكى ئۇچۇرغا توغرا، راۋان ئالماشتۇرىدىغان ھەرىكەت. تەرجىمە نىسبەتەن ناتونۇش ئىپادىلەش شەكلىنى نىسبەتەن تونۇش ئىپادىلەش شەكلىگە ئايلاندۇرۇش جەريانى. تەرجىمىدىن ئىبارەت بۇ پائالىيەت ئوخشىمىغان تىللار ئارىسىدىكى ئالاقە ۋە ئۆزگىرىشنى ئىلگىرى سۈرۈپلا قالماي يەنە ھەرقايسى تىللارنىڭ تەرەققىياتىنى ئىلگىرى سۈرىدۇ. تەرجىمە ھەرگىزمۇ مېخانىكىلىق ئايلاندۇرۇش ئەمەس، ئۇ يەنە بىر خىل تىل سەنئىتىدىن ماھىرلىق بىلەن پايدىلىنىپ، مۇكەممەل، توغرا قايتا نامايەن قىلىشنى تەلەپ قىلىدۇ، تەرجىمە بىر خىل كەسپ، بىر خىل قايتا ئىجاد قىلىش، تەكرار ئەمگەك سىڭدۈرۈش جەريانى. مەدەنىيەت تارقىتىش ۋە مەدەنىيەت ئالماشتۇرۇش داۋامىدا، تەرجىمە خىزمىتى مۇھىم كۆۋرۈكلۈك، بەلباغلىق رولىنى ئوينايدۇ. تەرجىمە پائالىيىتى بولمىغان بولسا، بىز دۇنيادىكى نۇرغۇن مۇنەۋۋەر كلاسسىك ئەسەرلەر، ئەدەبىي ئەسەرلەر، دۇنيادىكى ھەرقايسى مىللەتلەرنىڭ مەدەنىيەتى، دۇنيادىكى جەمئىيەت تەرەققىياتىغا تەسىر كۆرسەتكەن ئىلغار تېخنىكىلارنى كۆرەلمىگەن، قوبۇل قىلالمىغان، ئۆگىنەلمىگەن بولاتتۇق.

     تەرجىمە تىل، مەدەنىيەت، جەمئىيەت ھالقىغان ئالاقە پائالىيىتى. تەرجىمە جەريانى تىلنى ئۆرۈش جەريانى بولۇپلا قالماي، بەلكى ئوخشىمىغان جەمئىيەت ئالاھىدىلىكىنى ئەكس ئەتتۈرىدىغان مەدەنىيەت ئالماشتۇرۇش جەريانى. تەرجىمە-پەن، چۈنكى ئۇنىڭ قانۇنىيىتى بولىدۇ؛ تەرجىمە-سەنئەت، چۈنكى تەرجىمە قىلىنىدىغان ئەسەرلەردىكى ئۇچۇرلارنى تەرجىمە تىلى بىلەن مۇۋاپىق ئۇسۇلدا قايتا نامايە قىلىشقا توغرا كېلىدۇ. تەرجىمە ئاز دېگەندە ئىككى خىل مەدەنىيەت ۋە ئىككى خىل تىلغا چېتىلىدىغان مەدەنىيەت، تىل ھالقىغان ئالاقە. تەرجىمە پەننىڭ يېتەكچىلىكىدىكى سەنئەت پائالىيىتى بولۇپ، تەرجىماننىڭ ئەسلىي تېكىستنى ئەتراپلىق چۈشۈنۈش ئاساسىدا قايتا ئىجاد قىلىشىغا توغرا كېلىدۇ. لېكىن، ئىجاد قىلىشنىڭ مەقسىتى-ئەسلىي تېكىستنىڭ مەنىسى ۋە ئىقتىدارىنى قايتا نامايەن قىلىشتىن ئىبارەت. ئىجاد قىلىش پىرىنسىپ جەھەتتىن ئەسلىي تېكىستكە بويسۇنىدۇ، ئەسلىي تېكىستكە بېقىنىدۇ. تەرجىمە ئەمەلىيىتىنى ئەسلىي تېكىستنى چوڭقۇر تەھلىل قىلىپ، ئۇنىڭ مەنىسى ۋە ئىپادىلىگەن ئىدىيەسىنى ئۆزلەشتۈرۋالغاندىن كېيىن، ئاندىن پىشقان ماھارەت ئارقىلىق تەرجىمە تىلىدا ئىپادىلەش جەريانى دېيىشكە بولىدۇ.

     تۆۋەندە دائىم قوللىنىلىدىغان تەرجىمە ماھارەتلىرى ئۈستىدە توختىلىپ ئۆتمەكچىمەن.

     خەنزۇ تىلى ۋە ئۇيغۇر تىلى ئارىسىدا جۈملە تۈزۈلۈشى، لۇغەت تەركىبى، ئىستىلىستىكا قاتارلىق جەھەتلەردە زور پەرق بار بولۇپ، خەنزۇ تىلىدىكى ئەسەرلەرنى ئۇيغۇر تىلىغا، ئۇيغۇر تىلىدىكى ئەسەرلەرنى خەنزۇ تىلىغا تەرجىمە قىلغاندا نۇرغۇن قىيىنچىلىققا دۇچ كېلىمىز. شۇڭا، تەرجىمە ئەمەلىيىتىدە بەزى تەرجىمە ماھارەتلىرىدىن پايدىلىنىشقا توغرا كېلىدۇ. قوشۇپ تەرجىمە قىلىش، قىسقارتىپ تەرجىمە قىلىش، ئالماشتۇرۇپ تەرجىمە قىلىش، بۆلەكلەرگە ئايرىپ (پارچىلاپ) تەرجىمە قىلىش، قارشىدىن چىقىپ تەرجىمە قىلىش، سۆز مەنىسىنى كېڭەيتىپ تەرجىمە قىلىش، سۆز مەنىسىنى كونكىرىتلاشتۇرۇپ تەرجىمە قىلىش، سۆز مەنىسىنى ئابىستىراكىتلاشتۇرۇپ تەرجىمە قىلىش ئۇسۇللىرى دائىم قوللىنىلىدۇ. بۇ تەرجىمە ماھارەتلىرىنى يېزىق تەرجىمىسىدە قوللىنىشقا بولۇپلا قالماي يەنە ئېغىز تەرجىمىسىدىكى قوللىنىشقا بولىدۇ.

     1. قوشۇپ تەرجىمە قىلىش

     قوشۇپ تەرجىمە قىلىش−تەرجىمە قىلماقچى بولغان ئەسەر ئۆز ئىچىگە ئالغان مەنانى تېخىمۇ توغرا ئىپادىلەپ بېرىش ئۈچۈن، خەنزۇ تىلى ۋە ئۇيغۇر تىلىنىڭ ئوخشىمىغان تەپەككۇر شەكلى، تىل ئادىتى ۋە ئىپادىلەش ئۇسۇلىغا ئاساسەن، تەرجىمە قىلغاندا بەزى سۆز، سۆز بىرىكمىسى ياكى جۈملىلەرنى قوشۇپ تەرجىمە قىلىشنى كۆرسىتىدۇ. خەنزۇ تىلى ۋە ئۇيغۇر تىلىدا بىر قىسىم سۆزلەر پۈتۈنلەي ماس كەلگەندىن باشقا كۆپ قىسىم سۆزلەر سۆز مەنىسى دائىرىسى، گرامماتىكىلىق ئىقتىدارى، ئىستىلىستىكىلىق ئالاھىدىلىك، قوللىنىش ئادىتى قاتارلىق جەھەتلەردە پۈتۈنلەي ئوخشىمايدۇ. تەرجىمە قىلماقچى بولغان ئەسەرنىڭ مەنىسىنى توغرا ئىپادىلەپ بېرىش، تەرجىمە قىلماقچى بولغان ئەسەرنىڭ روھىنى سادىقلىق بىلەن قايتا نامايەن قىلىپ بېرىش ئۈچۈن، تەرجىمە قىلماقچى بولغان ئەسەردە بولمىغان ئەمما ئەمەلىيەتتە شۇ ئەسەرگە يوشۇرۇنغان بەزى سۆز، سۆز بىرىكمىسى ھەتتا جۈملىلەرنى قوشۇپ تەرجىمە قىلىشقا توغرا كېلىدۇ. سۆز قوشۇشتا ئەسلىي ئەسەرگە سادىق بولۇش ئالدىنقى شەرت قىلىنىدۇ، سۆز قوشۇش مەنا قوشۇش ئەمەس. سۆز قوشۇش ئارقىلىق بىرىنچىدىن، تەرجىمە ئەسىرىنىڭ گرامماتىكىلىق قۇرۇلمىسىنىڭ مۇكەممەللىكىگە كاپالەتلىك قىلغىلى بولىدۇ؛ ئىككىنچىدىن، تەرجىمە ئەسىرىنىڭ مەنىسىنىڭ ئېنىق بولۇشىغا كاپالەتلىك قىلغىلى بولىدۇ. مەسىلەن:

    如果不懂得制图或看不懂图纸,就不能造船,盖房子或制造机床。

    ئەگەر بىز چىرتيوژ سىزىشنى بىلمىسەك ياكى چىرتيوژنى چۈشەنمىسەك پاراخوت ياسىيالمايمىز، ئۆي سالالمايمىز ياكى ستانوك ياسىيالمايمىز.

    ئەسلى جۈملىدە «我们» يوق، لېكىن جۈملىنىڭ «我们» دېگەن ئىگىسى جۈملىگە يوشۇرۇنغان، تەرجىمە قىلغاندا «بىز» دېگەن ئىگىنى قوشۇپ تەرجىمە قىلغاندىن كېيىن تەرجىمە راۋان، جانلىق چىققان.

    最大限度规范税务人。

    باج خىزمەتچىلىرىنىڭ ھەرىكىتىنى ئەڭ زور دەرىجىدە قېلىپلاشتۇرۇش كېرەك.

    بۇ جۈملىدىكى «规范» ئادەم بىلەن ئەمەس بەلكى ھەرىكەت، قىلىق قاتارلىق سۆزلەر بىلەن ماسلىشىپ كېلىدۇ، شۇڭا بۇ جۈملىنى تەرجىمە قىلغاندا ھەرىكىتىنى دېگەن سۆزنى قوشقاندا بۇ جۈملىنى راۋان، چۈشۈنىشلىك ئىپادىلىگىلى بولىدۇ.

    2. قىسقارتىپ تەرجىمە قىلىش

    بۇ قوشۇپ تەرجىمە قىلىشقا قارىمۇ-قارشى ئېيتىلغان تەرجىمە ماھارىتى. قىسقارتىپ تەرجىمە قىلىش− تەرجىمە ئەسىرىنىڭ پەلپەتىش بولۇپ قېلىشىدىن ساقلىنىش ئۈچۈن، ئوبيېكت تىلنىڭ تەپەككۇر ئادىتى، تىل ئادىتى ۋە ئىپادىلەش شەكلىگە ئۇيغۇن كەلمەيدىغان سۆزلەرنى قىسقارتىۋېتىشنى كۆرسىتىدۇ. تەرجىمە ئەمەلىيىتىدە ئەسلى ئەسەردىكى ئايرىم سۆزلەرنى قىسقارتىۋېتىشكە توغرا كېلىدۇ، بولمىسا تەرجىمە بەك چۇۋالچاق بولۇپ قېلىپ، تەرجىمە قىلىنىدىغان تىلنىڭ ئىپادىلەش ئادىتىگە ماس كەلمەي قالىدۇ، بەزىدە ھەتتا ئەسلى مەنانى توغرا ئىپادىلەشكە تەسىر يەتكۈزىدۇ.

    قىسقارتىپ تەرجىمە قىلىش ھەرگىزمۇ مەنىنى قىسقارتىش ئەمەس، دەل بۇنىڭ ئەكسىچە، مەقسەتنى تېخىمۇ ياخشى ئۇختۇرۇش ئۈچۈن قىسقارتىپ تەرجىمە قىلىشقا توغرا كېلىدۇ. قىسقارتىۋېتىلگەن سۆز تەرجىمە ئەسىرىدە قىسقارتىۋېتىلگەن بولسىمۇ ئەمما مەنىسى ساقلىنىپ قالىدۇ.

    خەنزۇ تىلىدا تىل ھالىتىنى كۈچەيتىپ، تەكىتلەنگەن مەنىنى تېخىمۇ گەۋدىلەندۈرۈپ بېرىش ئۈچۈن مەلۇم سۆز تەكرارلىنىدۇ، تەرجىمە قىلغاندا بۇنداق سۆزلەرنى قىسقارتىۋېتىشكە بولىدۇ. مەسىلەن:

    我们不后退,我们从来没有后退过,我们将来也决不后退。

    بىز چېكىنمەيمىز، ئەزەلدىن چېكىنمىگەن، كەلگۈسىدىمۇ قەتئىي چېكىنمەيمىز.

    بۇ جۈملىدە «我们» دېگەن سۆز ئۈچ قېتىم تەكرارلانغان، شۇڭا بىرسىنىلا ئېلىپ ئىككىسىنى قىسقارتىۋېتىشكە بولىدۇ.

    主席总结了美,俄,中,英,法五国代表组成的小组委员会的工作。

    رەئىس ئامېرىكا، رۇسىيە، جۇڭگو، ئەنگلىيە، فىرانسىيە ۋەكىللىرىدىن تەركىب تاپقان گۇرۇپپا كومىتېتىنىڭ خىزمەتلىرىنى خۇلاسىلىدى.

    بۇ جۈملىدە «五国» دېگەن سۆزنى قىسقارتىۋېتىشكە بولىدۇ، چۈنكى گۇرۇپپا كومىتېتىنىڭ بەش دۆلەت ۋەكىللىرىدىن تەركىب تاپقانلىقى، بۇ بەش دۆلەتنىڭ بىرمۇ بىر تىلغا ئېلىنغانلىقى تەكىتلەنگەن.

    3. ئالماشتۇرۇپ تەرجىمە قىلىش

    ئالماشتۇرۇپ تەرجىمە قىلىش−تەرجىمە جەريانىدا ئەسلى ئەسەرنى تەرجىمە قىلىنىدىغان تىلنىڭ ئىپادىلەش شەكلى، ئۇسۇلى ۋە ئادىتىگە ماسلاشتۇرۇش ئۈچۈن ئەسلى ئەسەردىكى سۆز تۈركۈمى، جۈملە شەكلى ۋە پېئىل دەرىجىلىرىنى ئالماشتۇرۇشنى كۆرسىتىدۇ. كونكىرىت ئېيتقاندا، سۆز تۈركۈمى جەھەتتە ئىسىم ئالماش، سۈپەت، پېئىلغا ئالماشتۇرۇلىدۇ؛ پېئىل ئىسىم، سۈپەت، رەۋىش، ئالدى قوشۇلغۇچىغا ئالماشتۇرۇلىدۇ؛ سۈپەت رەۋىش، سۆز بىرىكمىسىگە ئالماشتۇرۇلىدۇ. جۈملە بۆلىكى جەھەتتە ئىگە ھالەت، ئېنىقلىغۇچى، تولدۇرغۇچى، كېسىم خەۋەرگە ئالماشتۇرۇلىدۇ؛ خەۋەر ئىگە، ئېنىقلىغۇچى، كېسىم خەۋەرگە ئالماشتۇرۇلىدۇ؛ ئېنىقلىغۇچى ھالەت، ئىگىگە ئالماشتۇرۇلىدۇ؛ تولدۇرغۇچى ئىگىگە ئالماشتۇرۇلىدۇ. جۈملە شەكلى جەھەتتە تەڭداش جۈملە قوشما جۈملىگە، قوشما جۈملە تەڭداش جۈملىگە، ھالەتلىك ئەگەشمە جۈملە ئېنىقلىغۇچىلىق ئەگەشمە جۈملىگە، ئىنكار جۈملە تەستىق جۈملىگە، تەستىق جۈملىنى ئىنكار جۈملىگە ئالماشتۇرۇلىدۇ.

    مەسىلەن:

    改革开放政策受到了全中国人民的拥护。

    ئىسلاھات، ئېچىۋېتىش سىياسىتى پۈتۈن جۇڭگو خەلقىنىڭ ھىمايىسىگە ئېرىشتى.

    بۇ جۈملىدە پېئىل ئىسىمغا ئالماشتۇرۇلدى.

    库尔班的汉语讲得真好。

    قۇربان خەنزۇچىنى شۇنداق ياخشى سۆزلەيدۇ.

    بۇ جۈملىدە ئېنىقلىغۇچى جۈملىنىڭ ئىگىسىگە ئالماشتۇرۇلدى.

    他什么事情都干得出来。

    ئۇ ھەرقانداق ئىشنى قىلىشتىن يانمايدۇ.

    بۇنىڭدا تەستىق جۈملە ئىنكار جۈملىگە ئالماشتۇرۇلدى.

    4. بۆلەكلەرگە ئايرىپ (پارچىلاپ) تەرجىمە قىلىش

    بۆلەكلەرگە ئايرىپ (پارچىلاپ) تەرجىمە قىلىش−ئۇزۇن ۋە مۇرەككەپ جۈملىنى بىرقانچە قىسقا، ئاددى جۈملىگە ئايرىپ (پارچىلاپ) تەرجىمە قىلىشنى كۆرسىتىدۇ. خەنزۇ تىلىدا مەنا بىرىكتۈرۈش تەكىتلىنىدۇ. قۇرۇلمىسى بىرقەدەر ئاجىز بولىدۇ. ئۇزۇن ۋە مۇرەككەپ جۈملىلەرنى تەرجىمە قىلغاندا ئالدى بىلەن پۈتۈن جۈملىنى كۈزىتىپ، ھەرقايسى تارماق جۈملىلەر ئارىسىدىكى باغلىغۇچى سۆز ياكى مەنا مۇناسىۋىتىگە ئاساسەن قاتلاممۇ-قاتلام تەھلىل قىلىپ، پۈتۈن جۈملىنىڭ قاتلام تەرتىپىنى تېپىپ چىقىش كېرەك. ھەرقايسى قاتلاملار ئارىسىدىكى مۇناسىۋەتنى تېپىپ چىقىپ، قاتلام تەرتىپىنى ئېنىق ئايرىغاندىن كېيىن ئاندىن تەرجىمە قىلىش كېرەك. بەزى ئۇزۇن ۋە مۇرەككەپ جۈملىلەرنى تەرجىمە قىلغاندا ئەسلى ئەسەرنىڭ قۇرۇلمىسىنى ئۆزگەرتىشنىڭ ھاجىتى يوق، ئىمكانقەدەر تەھلىل قىلىپ چىققان قاتلام تەرتىپى ھەم ھەرقايسى قاتلاملار ئارىسىدىكى مۇناسىۋەتكە ئاساسەن تەرجىمە قىلىشقا بولىدۇ. لېكىن بەزى ئۇزۇن ۋە مۇرەككەپ جۈملىلەرنى تەرجىمە قىلغاندا ئەسلى جۈملىنىڭ قۇرۇلمىسىغا ئېسىلىۋالماي، بەزى ئاددىي جۈملىلەرنى جانلىق بىر تەرەپ قىلىشقا بولىدۇ. مەسىلەن:

    只要你坚持体育锻炼,你的身体就会逐渐好起来,因为体育锻炼增进人们的健康。

    سىز ئۈزمەي چېنىقىپ بەرسىڭىزلا سالامەتلىكىڭىز پەيدىنپەي ياخشىلىنىپ كېتىدۇ، چۈنكى چېنىقىپ بەرگەندە كىشىلەر ساغلام بولىدۇ.

    بۇ جۈملىدە 1-تارماق جۈملە بىلەن 2-تارماق جۈملىنىڭ مۇناسىۋىتى شەرت مۇناسىۋىتى (条件关系)، 1-، 2- تارماق جۈملە بىلەن 3-تارماق جۈملىنىڭ مۇناسىۋىتى سەۋەب-نەتىجە مۇناسىۋىتى (因果关系)، تارماق جۈملىلەر ئارىسىدىكى مۇناسىۋەتنى ئېنىقلىۋالغاندىن كېيىن بۇ جۈملىنى تەرجىمە قىلىش ئاسان بولىدۇ.

    5. قارشىدىن چىقىپ تەرجىمە قىلىش

    قارشىدىن چىقىپ تەرجىمە قىلىش−جۈملىنى خەنزۇ تىلى بىلەن قارىمۇ-قارشى سۆز تەرتىپى ياكى ئىپادىلەش شەكلى بويىچە ئۇيغۇرچىغا تەرجىمە قىلىشنى كۆرسىتىدۇ. ئەسلى مەنانى تېخىمۇ ياخشى ئىپادىلەپ، تەرجىمىنىڭ راۋان، چۈشۈنۈشلۈك بولۇشى ياكى مەلۇم ئىستىلىستىكىلىق نىشانغا يېتىش ئۈچۈن ئەسلى تېكىستنىڭ شەكلىنى بۇزۇپ، ئەسلى تېكىستنىڭ مەنىسىنى قارشى تەرەپتىن ئىپادىلەپ بېرىشكە بولىدۇ. مەسىلەن:

    这个问题可不简单,一下子解决不了。

    بۇ جۈملىدىكى «不简单» دېگەن سۆزنى ئاددى ئەمەس، ئاسان ئەمەس دەپ تەرجىمە قىلساق، تىلىمىزنىڭ ئىپادىلەش ئادىتىگە ئۇيغۇن كەلمەيدۇ، شۇڭا بۇ بولۇشسىز جۈملىنى بولۇشلۇق جۈملە شەكلىدە تەرجىمە قىلساق بولىدۇ يەنى:

    بۇ مەسىلە ئېغىركەن، بىراقلا ھەل قىلغىلى بولمايدىكەن.

    6. سۆز مەنىسىنى كېڭەيتىپ تەرجىمە قىلىش

    خەنزۇ تىلى ۋە ئۇيغۇر تىلىدا ماس كېلىدىغان سۆزلەر بەزىدە سۆز مەنىسىنىڭ دائىرىسى، ماسلىشىش ئىقتىدارى، ئىستىلىستىكىلىق ئالاھىدىلىكى ۋە قوللىنىش ئادىتى جەھەتتە پۈتۈنلەي ئوخشاپ كەتمەيدۇ. تەرجىمە قىلغاندا ئەسلى مەنانى توغرا ئىپادىلەپ بېرىپ، تەرجىمىنى ئۇيغۇر تىلىنىڭ ئىپادىلەش ئادىتىگە ماسلاشتۇرۇش ئۈچۈن بەزىدە كونتېكىسقا ئاساسەن ئەسلى سۆز ياكى سۆز بىرىكمىسىنىڭ مەنىسىنى كېڭەيتىشكە بولىدۇ.

    سۆز مەنىسىنى كېڭەيتىش ئەسلى تېكىستنى توغرا ئىپادىلەيدىغان ۋە تەرجىمىنى ئىپادىلەش ئادىتىگە ماسلاشتۇرىدىغان زۆرۈر ۋاستە ۋە دائىم قوللىنىلىدىغان تەرجىمە ماھارىتى.

    سۆز مەنىسىنى كېڭەيتكەندە ئەسلى تېكىستكە سادىق بولۇش، سۆز مەنىسىنى كېڭەيتىش تەرجىمە قىلىنىدىغان تىلنىڭ جۈملە تۈزەش ئادىتىگە ئۇيغۇن كېلىشى كېرەك. سۆز مەنىسىنى كېڭەيتكەندە چوقۇم ئەسلى سۆزنىڭ يۇشۇرۇن (ئىچكى) مەنىسىنى ئاساس قىلىپ، كونتېكىستقا بىرلەشتۈرۈپ تەھلىل قىلىش، خالىغانچە كېڭەيتىشتىن ساقلىنىش كېرەك. چۈنكى، سۆز مەنىسىنى كېڭەيتىش جەريانى ئەسلى تېكىستنى قايتا-قايتا تەھلىل قىلىش، تۈرلۈك تەرجىمە ئۇسۇللىرىنى قايتا-قايتا سېلىشتۇرۇپ، مۇۋاپىق كېلىدىغان تەرجىمە ئۇسۇلىنى ئېھتىيات بىلەن تاللاش جەريانى. شۇنىڭ بىلەن بىللە شۇنى ئەسكەرتىپ ئۆتۈش كېرەككى، كونتېكىست تۇلۇق بولمىغان ئەھۋالدا بىر جۈملە سۆزگە ئاساسلىنىپلا سۆز مەنىسىنى كېڭەيتكىلى بولمايدۇ. مەسىلەن:

    我这位内弟可是专爱研究国家大事,说起中外古今全是一套一套的。

    مېنىڭ بۇ قېينىئىنىم دۆلەتنىڭ چوڭ ئىشلىرىغا بەك قىزىقىدۇ، جۇڭگودىن-چەت ئەللەرگىچە، قەدىمدىن-ھازىرغىچە چوڭ ئىشلار ئۈستىدە گەپ بولسا ئاغزى-ئاغزىغا تەگمەي سۆزلەپ كېتىدۇ.

    بۇ جۈملىدىكى «一套一套»نى ئەسلى مەنىسى بويىچە تەرجىمە قىلساق بولمايدۇ، كونتېكىستقا قاراپ سۆز مەنىسىنى كېڭەيتىپ «ئاغزى-ئاغزىغا تەگمەي سۆزلەپ كېتىدۇ» دەپ ئالساق ئەسلى جۈملىنىڭ مەنىسىنى توغرا ئىپادىلەپ بەرگەن بولىمىز.

    我们这些老同志摆在那里,他们也不好工作。

    بىز پىشقەدەملەر ئۇ يەردە تۇرىۋالساق، ئۇلار دادىل ئىشلىيەلمەي قالىدۇ.

    بۇ جۈملىدىكى «摆»نىمۇ ئەسلى مەنىسى بويىچە تەرجىمە قىلساق مەنانى توغرا ئىپادىلەپ بېرەلمەيمىز، شۇڭا بۇ سۆزنى مەنىسىنى كېڭەيتىپ «تۇرىۋالساق» دەپ ئالساق مەنانى توغرا ئىپادىلىگەن بولىمىز.

    7. سۆز مەنىسىنى كونكىرىتلاشتۇرۇپ تەرجىمە قىلىش

    سۆز مەنىسىنى كونكىرىتلاشتۇرۇپ تەرجىمە قىلىش−خەنزۇ تىلىدىكى مەنىسى بىرقەدەر ئابىستراكىت سۆزلەرنى ئۇيغۇر تىلىدا مەنىسى بىرقەدەر كونكىرىت سۆز قىلىپ تەرجىمە قىلىشنى كۆرسىتىدۇ. خەنزۇ تىلىدىكى بەزى سۆزلەرنىڭ مەنىسى بىرقەدەر كەڭ، ئۇيغۇر تىلىدا ماس كېلىدىغان سۆزنىڭ مەنىسى بىرقەدەر تار بولۇپ، ئىككى خىل تىلدىكى سۆزلەرنىڭ قوللىنىش دائىرىسى ۋە ماسلىشىش ئادىتى ئوخشىمىغاندا كونكىرىتلاشتۇرۇپ تەرجىمە قىلىش ئۇسۇلى قوللىنىلىدۇ. مەسىلەن:

    在国际贸易中,把生意做活,是大有文章可做的。

    خەلقئارا سودىدا تىجارەتنى جانلاندۇرۇشتا خېلى ئىشلارنى قىلغىلى بولىدۇ.

    بۇ جۈملىدىكى «大有文章可做的» ئوخشىمىغان كونتېكىستا ئوخشىمىغان مەنىگە ئىگە بولىدۇ، بەزىدە چارە-تەدبىر، بەزىدە ھىلە-مىكىرنى كۆرسىتىدۇ. بۇ جۈملىدە «خېلى ئىشلارنى قىلغىلى بولىدۇ» دەپ كونكىرىتلاشتۇرۇپ تەرجىمە قىلساق مەنانى توغرا ئىپادىلىگەن بولىمىز.

    8. سۆز مەنىسىنى ئابىستىراكىتلاشتۇرۇپ تەرجىمە قىلىش

    سۆز مەنىسىنى ئابىستىراكىتلاشتۇرۇپ تەرجىمە قىلىش−خەنزۇ تىلىدىكى مەنىسى بىرقەدەر كونكىرىت سۆزلەرنى ئۇيغۇر تىلىدا مەنىسى بىرقەدەر ئابىستىراكىت سۆز قىلىپ تەرجىمە قىلىشنى كۆرسىتىدۇ. خەنزۇ تىلىدىكى بەزى سۆزلەرنىڭ مەنىسى بىرقەدەر تار، ئۇيغۇر تىلىدا ماس كېلىدىغان سۆزلەرنىڭ مەنىسى بىرقەدەر كەڭ بولۇپ، سۆزمۇ-سۆز بىۋاستە تەرجىمە قىلغاندا ئۇيغۇر تىلىنىڭ ئىپادىلەش ئادىتىگە ماس كەلمىگەندە، سۆز مەنىسىنى ئابىستىراكىتلاشتۇرۇپ تەرجىمە قىلىش ئۇسۇلىنى قوللىنىشقا بولىدۇ. مەسىلەن:

    每个人的生活都有甜有苦。

    ھەربىر ئادەمنىڭ تۇرمۇشىدا جاپا بىلەن راھەت تەڭ مەۋجۇت.

    بۇ جۈملىدىكى «甜»، «苦»نى خەنزۇ تىلىدىكى مەنىسى بويىچە «تاتلىق»، «ئاچچىق» دەپ تەرجىمە قىلساق ئەسلى مەنىنى توغرا ئىپادىلەپ بېرەلمەيمىز. شۇڭا بۇ ئىككى سۆزنى ئابىستىراكىتلاشتۇرۇپ، «جاپا» ۋە «راھەت» دەپ تەرجىمە قىلساق ئەسلى جۈملىنى توغرا ئىپادىلەپ بەرگەن ھەم ئۇيغۇر تىلىنىڭ ئىپادىلەش ئادىتىگە ماسلاشقان بولىمىز.

    شىنجاڭ گېزىتى ئىدارىسىدىن مەھمۇد ۋەلى

    马合木提.外力

    使动句(بۇيرۇق جۈملە)نى تەرجىمە قىلىش توغرىسىدا

    如何翻译使动句

    ئەسكەرتىش:

    تورىمىزدىكى ئەسەرلەرنىڭ نەشىر ھوقۇقى شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونلۇق ئاخبارات ئىشخانىسىغا تەۋە، ھەرقايسى تاراتقۇلار كۆچۈرۈپ تارقاتقاندا «تەڭرىتاغ تورى›› دەپ مەنبەنى ئېنىق ئەسكەرتىشى كېرەك، بولمىسا قانۇنىي جاۋابكارلىقى سۈرۈشتە قىلىنىدۇ.