قەدىمىي يادىكارلىقلارنى بويلاپ شىنجاڭغا نەزەر سېلىش

قەدىمىي يادىكارلىقلارنى بويلاپ شىنجاڭغا نەزەر سېلىش | دالتۇ قەدىمىي شەھىرىنى زىيارەت قىلىش

«قەدىمىي يادىكارلىقلارنى بويلاپ شىنجاڭغا نەزەر سېلىش» باش تېمىلىق زىيارەت ئۆمىكى بورتالا شەھىرى دالتۇ قەدىمىي شەھەر خارابىسىگە يېتىپ كېلىپ، نەق مەيدان زىيارەت پائالىيىتىنى قانات يايدۇردى، قەدىمىي يادىكارلىقلارنىڭ قان تومۇرلىرىنى بويلاپ، شىنجاڭدىكى كۆپ مىللەتنىڭ ئارىلىشىش، ئالماشتۇرۇش، يۇغۇرۇلۇشىنىڭ تارىخىي شېفىرى ئۈستىدە ئىزدىنىپ، جۇڭخۇا مىللىتىنىڭ كۆپ خىللىق بىر گەۋدىلەشكەن چوڭقۇر ئاساسىنى ھېس قىلدى. دالتۇ قەدىمىي شەھىرى ئادەتتە «خارابە» دەپمۇ ئاتىلىدۇ، ئۇ بورتالا شەھىرى دالتۇ بازىرىنىڭ ئەسلىدىكى خارابە كەنتىنىڭ شىمالىي چېتىگە جايلاشقان، بورتالا دەرياسى بىلەن داخېيەنزى دەرياسىنىڭ قەدىمىي دەريا يولى كېسىشكەن جايدىكى سېرىق توپىلىق تۆپىلىككە جايلاشقان بولۇپ، يىپەك يولى شىمالىي يولىنىڭ ئوتتۇرا بۆلىكىدىكى مۇھىم تۈگۈن.

تىيانشاننىڭ جەنۇبى ۋە شىمالىدا جۇڭخۇا مەدەنىيلىكىنىڭ تومۇر سوقۇشىنى ھېس قىلىش

خارابىلىكلەر ئارىسىغا يىللار يوشۇرۇنغان، قەدىمىي يادىكارلىقلار مەڭگۈ نۇر چېچىپ تۇرىدۇ. بوران - چاپقۇنلاردا تاۋلىنىشنى باشتىن كەچۈرگەن قەدىمىي شەھەر خارابىلىرى، مول مەزمۇنلۇق تاش غار تام رەسىملىرى، قايناق تۇرمۇش كەيپىياتىغا تولغان كونا شەھەر كوچىلىرى... شىنجاڭ تۇپرىقىغا تارقالغان نۇرغۇن مەدەنىيەت يادىكارلىقلىرى، قەدىمىي يادىكارلىقلار ئۇزاق يىللارنى كېسىپ ئۆتۈپ، بۇ تۇپراقنىڭ مول مەزمۇنلۇق، ئۇزاققا سوزۇلغان ئۆتمۈشىنى جىمجىت بايان قىلىپ تۇراتتى.

قەدىمىي يادىكارلىقلارنى بويلاپ شىنجاڭغا نەزەر سېلىش | كارىزنى زىيارەت قىلىش

«قەدىمىي يادىكارلىقلارنى بويلاپ شىنجاڭغا نەزەر سېلىش» باش تېمىلىق زىيارەت ئۆمىكى «ئوت يۇرتى» دەپ نامى بار تۇرپان شەھىرىگە بېرىپ، دۇنياۋى سۇچىلىق مۆجىزىسى − كارىزنى نەق مەيداندا زىيارەت قىلدى. كارىز تۇرپان شەھىرىنىڭ ئىدىقۇت رايونىغا جايلاشقان، شەھەر رايونى بىلەن بولغان ئارىلىقى تەخمىنەن ئۈچ كىلومېتىر بولۇپ، تۈمەن چاقىرىملىق سەددىچىن سېپىلى، بېيجىڭ-خاڭجوۋ چوڭ قانىلى بىلەن تەڭ نام چىقارغان، ھەم جۇڭگونىڭ قەدىمكى زاماندىكى ئۈچ چوڭ قۇرۇلۇشى دەپ ئاتالغان، 2006-يىلى مەملىكەت بويىچە نۇقتىلىق قوغدىلىدىغان مەدەنىيەت يادىكارلىقى ئورنى بولۇپ باھالانغان، 2024-يىلى 9-ئايدا دۇنيا سۇغىرىش قۇرۇلۇشى مىراسلىرى تىزىملىكىگە رەسمىي كىرگۈزۈلۈپ، خەلقئارادىكى نوپۇزلۇق ئېتىراپ قىلىشقا ئېرىشكەن.

قەدىمىي يادىكارلىقلارنى بويلاپ شىنجاڭغا نەزەر سېلىش | ئىدىقۇت قەدىمىي شەھىرىنىڭ مەنبەسىنى سۈرۈشتۈرۈش

«قەدىمىي يادىكارلىقلارنى بويلاپ شىنجاڭغا نەزەر سېلىش» باش تېمىلىق زىيارەت ئۆمىكى تۇرپان شەھىرىگە كېلىپ، ئىدىقۇت قەدىمىي شەھىرىنى نەق مەيداندا زىيارەت قىلىپ، يىپەك يولى مەدەنىيلىك ئىزنالىرىنىڭ مەنبەسىنى سۈرۈشتۈردى. ئىدىقۇت قەدىمىي شەھىرى تۇرپان شەھىرى ئىدىقۇت رايونىنىڭ شەرقىي جەنۇبىدىكى يالقۇنتاغ بازىرى ئاستانە يېزىسىغا جايلاشقان، قەدىمكى غەربىي يۇرت قاتناش تۈگۈنى، شەرق بىلەن غەربنىڭ بېرىش-كېلىشىدىكى مۇھىم تۈگۈن، شۇنداقلا مىلادىدىن ئىلگىرىكى 1-ئەسىردىن مىلادى 14-ئەسىرگىچە بولغان يىپەك يولىدىكى شەرقىي تىيانشاننىڭ جەنۇبىي ئېتىكىدىكى يادرولۇق مۇھىم بازار بولۇپ، يىپەك يولى بويىدىكى شەھەرلەرنىڭ تەرەققىياتى، بىناكارلىق تېخنىكىسى ھەم كۆپ مىللەتنىڭ ئارىلىشىش، ئالماشتۇرۇش، يۇغۇرۇلۇش تارىخىي مۇساپىسىگە تولۇق گۇۋاھ بولغان.

ئوت يۇرتىدىكى مەدەنىيەت يادىكارلىقلىرى قەدىمدىن ھازىرغىچە جۇلالانماقتا

يالقۇنتاغ شەرقتىن غەربكە توغرىسىغا كېسىپ ئۆتىدۇ، ئايدىڭكۆل ئويمانلىقتا جىمجىت ياتىدۇ، ئوت يۇرتى تۇرپان «دۇنيادىكى ئەڭ مول ئۈستى ئوچۇق ئارخېئولوگىيە مۇزېيى» دېگەن نامى بىلەن شىنجاڭنى كۆرۈشتە چوقۇم داكا قىلىدىغان جاي بولۇپ قالدى. 5 - ئاينىڭ 16 - كۈنى، «قەدىمىي يادىكارلىقلارنى بويلاپ شىنجاڭغا نەزەر سېلىش» باش تېمىلىق زىيارەت ئۆمىكى تۇرپانغا بېرىپ، بىر خىش - بىر كاھىش، بىر بۇيۇم - بىر ھۆججەت، بىر بۇلاق - بىر ئېقىن ئارىسىدا، جۇڭگونىڭ بىرلىككە كەلگەن كۆپ مىللەتلىك دۆلەت بولۇپ شەكىللىنىش تومۇرىنى ھېس قىلدى، جۇڭخۇا مەدەنىيلىكىنىڭ كۆپ خىللىق بىر گەۋدىلەشكەن تارىخىي ئەكس ساداسىنى كۆڭۈل قويۇپ ئاڭلىدى.

فېڭخۇاڭتەيدە ياڭرىغان دۆلەت مۇھەببىتى داستانى

داڭلىق ۋەزىرلەردىن نامى ھازىرغىچە ئۆچمىگەن كىملەر بار، ئۇلۇغ تۆھپىلىرىنىڭ ھەممىسى مۇشۇ جايغا جەملەنگەن. قومۇل ۋاڭلىرى قەبرىستانلىقىدىكى سىرلانغان كاھىشلار ئاپتاپتا چاقناپ تۇراتتى، فېڭخۇاڭتەيدىكى خاتىرە مۇنارى كۆككە بوي سوزۇپ تۇراتتى، لاۋچېڭ سېپىلىنىڭ سوقما تېمى مۈدۈر - چوقۇر ھەم قېلىن ئىدى، ئاشلىق ئامبىرى خارابىسىدىكى كونا تاملار قاينام - تاشقىنلىق يىللارنى بايان قىلىپ تۇراتتى − قومۇل قەدىمدىن ھازىرغىچە ھېكايە كەم بولۇپ باقمىغان جاي. بۇنىڭ ئىچىدە كىشىنى ئەڭ تەسىرلەندۈرىدىغىنى جۇڭخۇا مىللىتى ئورتاق گەۋدىسىنىڭ ھېكايىسى: تارىخ ئۇنى سۆزلىمەكتە، مەدەنىيەت يادىكارلىقلىرى ئۇنى سۆزلىمەكتە، جانلىق بايان قىلىنىۋاتقان بۇ ھېكايە قەلبنىڭ چوڭقۇر قاتلاملىرىغا بىۋاسىتە سىڭىپ كىرمەكتە.

ۋۇلېي شەھىرىنى ئىزدەش

تەكلىماكان قۇملۇقىنىڭ شىمالىي گىرۋىكىدە، بۈگۈر ناھىيەسىنىڭ شەرقىي جەنۇبىدىكى قاقاسلىقنىڭ ئىچكىرىسىدە زوركۈت قەدىمىي شەھىرى سىستېمىلىق ئارخېئولوگىيەلىك قېزىلىشنى باشتىن كەچۈرۈپ، ئاخىر ئەسلىي قىياپىتىنى نامايان قىلدى. مىلادىدىن ئىلگىرىكى 60 - يىلى، غەربىي خەن سۇلالىسى غەربىي يۇرتنى بىرلىككە كەلتۈردى ھەم غەربىي يۇرت قورۇقچىبەگ مەھكىمىسىنى تەسىس قىلدى، بۇ، شىنجاڭ رايونىنىڭ رەسمىي جۇڭگو تېررىتورىيەسىگە كىرگەنلىكىدىن دېرەك بېرىدۇ. كۆلىمى زور بۇ قەدىمىي شەھەر خارابىسى غەربىي يۇرت قورۇقچىبەگ مەھكىمىسى تۇرۇشلۇق ۋۇلېي شەھىرى جايلاشقان جاي ئۈستىدە ئىزدىنىدىغان، شۇنىڭ بىلەن بىللە، خەن سۇلالىسى مەركىزىي ھاكىمىيىتىنىڭ غەربىي يۇرتنى ئۈنۈملۈك ئىدارە قىلغانلىقىنى دەلىللەيدىغان مۇھىم مىراس.